Những thắc mắc thường gặp từ sinh viên: Học ngành Hospitality có cần học đại học không?

Hotel Briefing Blog xin chào các bạn. Bài viết hôm nay xuất phát từ việc đội ngũ chúng tôi hay nhận được – và cả thường xuyên bắt gặp những thắc mắc của các bạn sinh viên đang phân vân về ngành hospitality. Cho nên, chúng tôi sẽ tổng hợp lại những FAQs (frequently asked questions) này thành một loạt bài tập trung thay vì trả lời riêng từng bạn nha, như vậy các bạn cũng dễ chia sẻ các bài viết này cho những ai có cùng thắc mắc.
Bài viết đầu tiên về FAQs chính là câu hỏi hot nhất: “Học ngành hospitality có cần học đại học không?” Mời bạn đọc nhé!

1.Học ngành Hospitality có cần học đại học không? (Hay chỉ cần học nghề là đủ? Học tiếng Anh thôi là đủ? Hay không cần học gì cả, chỉ cần làm lâu là được?)

Thật ra câu hỏi ở trên không phải chỉ cứ trả lời Yes/ No là được. Để trả lời câu hỏi này thì chúng tôi phải hỏi ngược lại bạn là: “Bạn muốn bản thân thăng tiến đến đâu trong tương lai?” General Manager của một khách sạn, Giám Đốc một bộ phận chính trong khách sạn, Trưởng phòng, Giám sát hay chỉ làm nhân viên? Và, bạn muốn sau này mình làm trong môi trường tập đoàn quốc tế quy mô lớn hay làm trong doanh nghiệp độc lập/ doanh nghiệp nhỏ và vừa của địa phương?

Nếu bạn thực sự muốn đặt mục tiêu làm đến trưởng phòng, quản lý bộ phận… của những khách sạn quốc tế thì Hotel Briefing khuyên bạn nên hoàn tất bậc đại học và sau này, có thể nhắm đến thạc sĩ để có cơ hội thăng tiến tốt hơn. Thêm vào đó, việc có bằng đại học sẽ khiến các bạn có cơ hội tốt hơn những bạn không có khi bạn muốn chuyển công tác từ khách sạn nhà hàng có quy mô vừa và nhỏ sang tập đoàn lớn khi có cơ hội đến.
Vì sao? Bây giờ chúng tôi sẽ trả lời bạn qua cả 2 cách, lý thuyết và thực tế nhé!

1a. Lý thuyết: The relative importance of Technical, Human relation and Conceptual skills

Trong những bộ sách giáo khoa của các chương trình đại học ngành Hospitality, họ có đề cập đến những kỹ nằng, những skill sets mà người quản lý cần có. Bạn hãy xem biểu đồ bên dưới:

Họ phân chia các vị trí quản lý thành 3 cấp bậc: supervisory (các vị trí giám sát, trưởng nhóm, trưởng ca…), middle management (các vị trí section head, trưởng phòng phó phòng) và top management (các vị trí quản lý cấp cao, tổng giám đốc, CEO, quản lý vùng…) Vậy,3 bộ skill sets này là gì?

  1. Technical skills là các kỹ năng mà các bạn được trang bị để làm được việc. Ví dụ kỹ năng phục vụ khách hàng, kỹ năng pha chế, kỹ năng giao tiếp với khách hàng, kỹ năng chế biến món ăn, kỹ năng bán hàng…
  2. Human relation skills: kỹ năng quan hệ, quản lý con người. Kỹ năng này bao gồm: làm việc nhóm, dẫn dắt nhân viên, giải quyết mâu thuẫn/vấn đề, đào tạo nhân viên, kỹ năng giao tiếp…
  3. Conceptual skills: kỹ năng nhận thức-tư tưởng. Đây là những kỹ năng giúp người quản trị nhận biết, hình thành tư tưởng và hoạch định những vấn đề/ kịch bản ngay cả khi chúng chưa hữu hình. Rất khó để cho ví dụ rõ ràng cho các bạn sinh viên hiểu, nhưng khi một người quản trị lên chiến lược cho công ty/tập đoàn, họ sẽ cần có và vận dụng rất nhiều conceptual skills. Conceptual skills không phải là thứ búng tay có ngay hay làm nhiều thì sẽ có, chúng được bổ trợ bởi những kỹ năng và cả kiến thức như: khả năng nghiên cứu, đọc và phân tích dữ liệu, khả năng phân tích tình huống, giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và tư duy đột phá, kiến thức về kinh tế, thị trường, luật pháp, văn hóa, kiến thức chuyên ngành…

Với vị trí quản lý thấp nhất – mức supervisory thì bạn cần kha khá Technical skills và nhiều Human relation skills. Đây là vị trí mà một người nhân viên cấp bậc thấp (entry level) có thể thăng tiến đến, miễn sao bạn có technical skills và khả năng quản lý con người cơ bản, mà những điều này có thể được hình thành trong quá trình bạn làm nghề nhiều, với thái độ chịu khó học hỏi và nghiêm túc.

Tuy nhiên khi bạn muốn lên cao hơn, đến mức middle management và top management thì những technical skills không phải là cái quan trọng nhất và chúng cũng không chiếm tỷ trọng cao trong toàn bộ skill sets một người quản trị nên có nữa, mà lúc đó họ phải có kỹ năng human relation và conceptual nhiều hơn và họ được đánh giá chủ yếu qua hai bộ kỹ năng này. Trong khi hai dạng kỹ năng này lại là những thứ không phải cứ làm lâu là có, mà bạn phải còn cần những kiến thức nền, kiến thức chuyên ngành, kinh nghiệm sống và sự va chạm giữa người với người, sự tiếp xúc với nhiều bên từ cấp dưới, cấp trên, đối tác, chuỗi cung ứng, các thông tin trong nước và quốc tế…Hai bộ skill sets này rất tiếc là trường dạy nghề khó có thể cung cấp cho các bạn, trong khi ở bậc đại học, chí ít còn có các bộ môn giới thiệu về những khái niệm này và trang bị cho các bạn chút ít hiểu biết về nó. Ví dụ, trong bậc đại học ở Thụy Sỹ, ngoài học và thực hành kỹ năng nhà hàng-lễ tân-buồng phòng-bếp thì chúng tôi được học các môn thiên về quản trị như: Supervision, Organization Behavior, Research Method, World Culture, Macroeconomics, Revenue Management, Hotel Stimulation…giúp xây dựng khả năng tư duy về ngành hơn.

1b. Thực tế trong công việc

Đội ngũ Hotel Briefing Blog chúng tôi có khoảng 12-15 năm kinh nghiệm, đã từng làm việc từ thấp đến cao ở các môi trường nhà hàng, khách sạn, tập đoàn từ nhỏ lẻ, địa phương cho đến quốc tế. Theo kinh nghiệm của chúng tôi về ngành nhà hàng khách sạn này thì, ở môi trường công ty địa phương, công ty vừa và nhỏ, vẫn có một số cá nhân làm việc ở vị trí quản lý do đi lên từ kinh nghiệm và technical. Còn ở môi trường quốc tế, công ty lớn, tập đoàn đa quốc gia… thì phần lớn những người ở vị trí middle management đều yêu cầu có bằng cấp, top management thì lại càng khỏi phải nói.
Kể thật cho các bạn nghe, nếu bạn thiếu các kỹ năng conceptual hoặc kiến thức sâu về ngành, thì khi bạn ngồi trong cuộc họp bàn việc hoạch định chiến lược với các trưởng bộ phận, với các sếp…(nếu bạn có cơ hội đó), nói thẳng ra thì nhiều khi họ nói mình còn không hiểu hết, không nắm bắt được hết nữa là nói chi đến việc đóng góp ý kiến, phản bác hay phân tích sâu hơn. Và tin tôi đi, những người quản trị ở level đó họ nhìn ra được hết đó, họ nhìn ra ai là người không hiểu, còn ai là người nắm bắt được trọng điểm vấn đề. Đương nhiên, bạn biết cơ hội được tin tưởng và thăng tiến dành cho người nào rồi phải không.

Một người thiếu kiến thức nền và conceptual skills sẽ đôi khi làm người đó không nhìn ra đầy đủ một vấn đề, một viễn cảnh, hoặc tệ hơn, đánh giá sai vấn đề. Ngoài cái việc sếp nói không hiểu, không nắm chiến lược ra thì còn một ví dụ thường nhật nữa là: phán xét không đúng. Một người General Manager có thể không check in khách nhanh như một lễ tân; một Quản lý bộ phận không pha chế ngon như bartender, hay không biết thiết kế bằng phần mềm chuyên dụng… Nhưng đó không phải là năng lực họ hạn chế nha: technical skills của nhân viên tốt hơn quản lý vì đó là job của nhân viên, còn job của quản lý là strategic thinking, giải quyết vấn đề, khả năng phân tích tình huống, tư duy đột phá… để hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh. Đó, rất tiếc, lại là những mảng mà người nhân viên cấp dưới chưa có được trải nghiệm nên không có khả năng đánh giá. Cho nên, ai mà phán xét, so đo sếp trên tasks nhân viên hay làm là thiển cận và không đúng đâu nha.

Một người thiếu kiến thức nền và conceptual skills sẽ đôi khi làm người đó không nhìn ra đầy đủ một vấn đề, một viễn cảnh, hoặc tệ hơn, đánh giá sai vấn đề.

Ví dụ:

Khách sạn muốn target một thị trường khách mới, khách Hàn Quốc chẳng hạn. Ở cấp bậc nhân viên, bạn được phổ biến việc đó và phải học cách phục vụ khách Hàn Quốc như: học những câu nói tiếng Hàn thông dụng trong nhà hàng khách sạn, để ý cách sinh hoạt và văn hóa của khách… Ở level supervisor, người giám sát phải biết điều tiết công việc của team và chuẩn bị giải quyết tình huống phát sinh khi phục vụ khách Hàn Quốc: ví dụ họ thường xuyên hút thuốc, phải chuẩn bị phòng ngủ có cho phép hút thuốc cho họ, nếu họ yêu cầu phòng hút thuốc mà khách sạn hết rồi thì giải quyết ra sao… Một người giám sát được trông đợi phải có khả năng xử lý những tình huống này, dựa vào kinh nghiệm làm việc và khả năng dẫn dắt nhóm mà họ xây dựng được.

Nhưng ở level quản trị cấp trung và cấp cao, ngay từ khi chưa bắt đầu thực hiện, ban quản lý đã phải ngồi lại và trải qua hàng loạt tính toán, hoạch định và lên chiến lược, mà tất cả những phần việc này cần vận dụng conceptual skills. Ví dụ: dùng khả năng đọc và phân tích dữ liệu để đánh giá các báo cáo về lượng du khách Hàn Quốc đến Việt Nam, dùng kiến thức chuyên ngành (revenue, tài chính, kinh tế…) để phân tích: tại sao chọn thị trường này mà không chọn thị trường khác, booking window của khách là gì, chi tiêu trung bình bao nhiêu…; có chi phí đầu tư ban đầu hay không và bao nhiêu, kế hoạch tuyển thêm nhân lực, lợi nhuận ảnh hưởng thế nào…Again, những chuyện này trường dạy nghề khó cho bạn được.

2.Học ngành Hospitality chỉ cần tiếng Anh giỏi là được? Còn lại đi làm sẽ được dạy lại hết?

Ngành nhà hàng khách sạn cần tiếng Anh tốt là chuyện hiển nhiên nha, vì bạn sẽ phải phục vụ khách hàng quốc tế, được sếp nước ngoài trao đổi và giao việc bằng tiếng Anh… Cho nên, khả năng nói và viết lưu loát rất quan trọng trong ngành.
Tuy nhiên, Hotel Briefing Blog không khuyến khích suy nghĩ “chỉ cần tiếng Anh giỏi là đủ còn khi vào làm sẽ được dạy lại hết” đâu nha, vì các lý do sau:

  1. Đây là ngành đặc thù, nếu các bạn không có các technical skill để hoạt động trong ngành thì các bạn rất khó để bám trụ với nghề nhé.
  2. Việc cứ phải đào tạo lại từ đầu làm hao tốn nhân lực, thời gian, tiền bạc của công ty hơn. Vẫn có những nơi nhận những bạn chưa biết gì và train lại từ đầu, nhưng trong quá trình tuyển dụng, những bạn đã có chút chút kinh nghiệm luôn có ưu thế hơn. Chưa kể, các bạn có thể thử đặt mình vào vị trí sếp trực tiếp của bạn sẽ rõ. Họ còn có mục tiêu và chỉ tiêu công việc phải hoàn thành, áp lực của họ là có và còn nhiều hơn nhân viên tưởng tượng. Họ lo hoàn thành chỉ tiêu thôi là đủ mệt rồi, bây giờ lại còn phải nai lưng ra đào tạo lứa nhân viên chưa biết gì? Mà nhân viên chưa biết gì thì liệu có hoàn thành tốt công việc được giao hay không? Những phân vân như vậy là hoàn toàn bình thường nha các bạn, cho nên hãy luôn tận dụng khoảng thời gian trong lúc học để đi làm thêm, thực tập… tích cóp thêm kinh nghiệm, tự biến bản thân thành hữu dụng và xây dựng giá trị cho bản thân nhé!

3. Vài lời khuyên và lưu ý dành cho các bạn muốn theo ngành hospitality

Phần cuối bài, Hotel Briefing xin nhấn mạnh lại những lưu ý quan trọng cho các bạn sinh viên đang tìm hiểu về ngành nha:

  1. Trước tiên, các bạn nên đọc bài viết Những kỹ năng mềm & tư tưởng bạn cần chuẩn bị khi làm Sales & Marketing trong khách sạn nha, tuy nói về Sales & Marketing nhưng vẫn có những lời khuyên chung, rất hữu ích với tất cả các bạn đấy, chỉ là vì đã viết rồi nên chúng tôi không lặp lại trong bài viết này thôi.
  2. Hãy bình tâm và suy nghĩ xem mục tiêu của các bạn là gì trong cả con đường sự nghiệp? Xác định việc bạn muốn thăng tiến đến đâu rồi thì mới lên kế hoạch việc học ở môi trường nào, bằng cấp nào được. Đừng bỏ quên việc làm thêm nhé. Chúng giúp bạn có rất nhiều kinh nghiệm thực tế và phần nào xây dựng kỹ năng cho bạn đấy.
  3. Hãy lưu giữ những tài liệu, sách giáo khoa, đề cương… lại; vì có thể khi mới học xong ra làm việc bạn chưa ứng dụng chúng ngay, nhưng sau này khi phát triển lên quản lý, bạn tìm đọc lại sẽ thấy hiểu hơn và vỡ lẽ ra nhiều điều bổ ích mà khi còn là sinh viên các bạn chưa hiểu được đó. Chúng tôi đã tốt nghiệp mười mấy năm rồi nhưng vây giờ mở sách ra đọc vẫn còn ngạc nhiên, hóa ra ngày xưa sách vở đã có bàn về những vấn đề hiện tại như thế này hết rồi, chẳng qua mình không hiểu và không nhớ thôi!
  4. Với những bạn có ý muốn học lên thạc sĩ, bạn không cần học một lèo đại học rồi lên thẳng thạc sỹ đâu mà hãy đi làm vài năm lấy kinh nghiệm, như vậy sẽ tốt hơn nhé. Chương trình thạc sỹ đòi hỏi critical thinking, strategic mindset… mà những điều này cần được xây dựng thêm từ kinh nghiệm thực tế.

Tất nhiên, không phải ai học đại học cũng mặc định chiến thắng và thành công, chúng chỉ là bệ phóng tạo một điều kiện tốt hơn cho bạn, bản thân bạn vẫn cần nỗ lực và cố gắng nhé, chứ học xong trả hết cho trường và quên sạch thì cũng vô ích. Và các bạn cũng không nên nghĩ cứ có bằng cấp và kinh nghiệm là chắc chắn sẽ thăng tiến cao trong sự nghiệp nha. Bản thân có kiến thức, kinh nghiệm và thái độ là yếu tố cần, yếu tố đủ phải là môi trường công ty khuyến khích việc học hỏi và bạn có những người lãnh đạo chịu khó develope, chỉ bảo cho bạn những điều bạn không nhìn ra. Cho nên, hãy lưu ý tìm những môi trường công ty như thế khi bắt đầu career của mình nhé!

Bài viết tới đây là kết thúc rồi, phần sau, chúng tôi sẽ bàn đến câu hỏi: “Chương trình dạy Hospitality của nước ngoài và Việt Nam có gì, khác nhau ra sao?”, mời mọi người đón đọc nhé. Cảm ơn và chúc các bạn một ngày tốt lành.


Xin chân thành cảm ơn các anh chị đồng nghiệp đã giúp Hotel Briefing hoàn thành bài viết này:

  • Chị Phương Anh – Director of Sales & Marketing khách sạn Park Hyatt Saigon – Cố vấn của Hotel Briefing Blog, xem thêm thông tin chi tiết về ban cố vấn tại đây.

Nguồn tham khảo:

Supervision in the Hospitality Industry, Raphael R. Kavavanaugh – Jack D. Ninemeier, AHLA, 2001

Hotel Management and Operation, 5th Edition, Michael J.O’Fallon – Denney G. Rutherford, John Wiley & Sons, Inc, 2011

https://www.indeed.com/career-advice/career-development/conceptual-skills

https://www.algrim.co/906-conceptual-skills


Cùng dòng chuyên mục này, các bạn có thể tham khảo các bài viết sau:

  1. Những kỹ năng mềm & tư tưởng bạn cần chuẩn bị khi làm Sales & Marketing trong khách sạn
  2. Làm Marketing trong khách sạn là làm gì? Phần 1Phần 2
  3. Toạ đàm ngành Hospitality tại trường Đại Học Quốc Tế – Đại Học Quốc Gia

One comment

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.